Ex Machina is een mindfuck!

De film Ex Machina gaat over de beroemde Turingtest. Een computer slaagt  voor de test als degene die ermee communiceert denkt dat hij met een mens van doen heeft. Voor de robot uit Ex Machina is de Turingtest a walk in the park. Maar wat betekent dat?

Natuurlijk, Ex Machina is een film, het is Hollywood-fictie. Maar grote denkers als Stephen Hawking, Nick Bostrom en Ray Kurzweil menen dat deze fictie zeer binnenkort een feit zal zijn. De vraag die wij ons volgens hen moeten stellen, is: kan een robot ooit bewustzijn ontwikkelen, en zo ja: wat betekent dat?

Of een robot een bewustzijn kan ontwikkelen, heeft te maken met wat wij onder bewustzijn verstaan. Is een robot bewust als het menselijk gedrag kan imiteren, zo goed zelfs dat wij het aanzien voor menselijk bewustzijn? Wat is het verschil eigenlijk tussen echt en geïmiteerd? Ik ben Rutger en ik weet zeker dat ik me bewust ben. Toch is bijna alles wat ik kan en weet verkregen door anderen te imiteren. Dat begon al toen ik voor de eerste keer mijn moeders gezicht zag en dat gaat heel mijn leven door. Er zijn voorbeelden van mensen die door wilde dieren zijn grootgebracht. Zij ontwikkelden slechts heel basaal ‘menselijk’ gedrag. Zijn zij wel mensen? En hebben zij een menselijk bewustzijn?

De vraag die erachter ligt is natuurlijk: wat is een mens? Vinden  wij een robot onmenselijk, alleen maar omdat hij door een mens geprogrammeerd is, omdat hij bestaat uit computeronderdelen en niet uit vlees en bloed, omdat wij de algoritmen kunnen begrijpen waardoor het functioneert zoals het functioneert?

De filosoof Bas Haring schrijft in zijn boek De ijzeren wil het volgende:

‘Het feit dat je precies weet wat er in een computer gebeurt doet niets af aan zijn intelligentie. Mocht er een Marsman bestaan die precies weet wat er zich in jouw hersenen afspeelt, dan doet dat immers ook niets af aan jouw intelligentie.’

Vervang in dit citaat intelligentie eens door bewustzijn.

Rutger