Hoe kijk je na cosmetische chirurgie in de spiegel?

Wanneer je in de spiegel kijkt zie je het resultaat van je leven. Littekens herinneren aan een vechtpartij of een heroïsche handbalwedstrijd. Rimpels verwijzen naar decennia van leven, stress en favoriete gezichtsuitdrukkingen. Zo is je gezicht een toegangspoort tot het verleden.

Sommige delen van die toegangspoort bevallen je niet. Blauwpaarse wallen, een scheve neus, een onderkin, ze komen niet overeen met het beeld dat je verlangt, dat je mooi vindt. Je wil dat je gezicht eruitziet zoals dat ideaalbeeld. Maar waar komt dat ideaalbeeld vandaan?

Een groot deel van dit ideaalbeeld deel je met anderen. Of het nu vanwege je genetische voorkeur voor jeugdigheid en symmetrie is, of vanwege het heersende schoonheidsideaal. In je individuele gezicht zie je graag iets van dat gemeenschappelijke ideaal terug. De diepe rimpels in je voorhoofd horen daar niet bij.

Het verschil tussen je ideaalbeeld en het beeld in de spiegel vormt een probleem. Hoe los je dat op? Er zijn drie routes: 1. Je stelt je schoonheidsideaal bij. 2. Je accepteert dat er een verschil is tussen wens en realiteit. 3. Je verandert je uiterlijk. Door de toename van cosmetische technologie is route 3 steeds toegankelijker geworden. 

Tegenwoordig kun je je ideaalbeeld letterlijk in je gezicht spuiten en snijden. Met kleine ingrepen verdwijnen de rimpels, je neus wordt rechter en je kin strakker. Zo verandert je uiterlijk richting je verlangen. Ondertussen verandert er ook onder de oppervlakte iets, maar daar hoor je weinig over. 

Door route 3 te volgen wordt route 1 lastiger. Het is namelijk moeilijk om je schoonheidsideaal los te laten wanneer het in je gezicht gekerfd staat. Er staat meer op het spel. Je hebt je letterlijk met je ideaal geïdentificeerd. Via je paspoort is je schoonheidsideaal zelfs aan je identiteit gekoppeld.

De technologie heeft je uiterlijke mogelijkheden vergroot, maar je geest strammer gemaakt. Zo leidt cosmetische technologie niet zozeer tot méér maakbaarheid, maar tot een ander soort maakbaarheid. Je gaat van geestelijke naar lichamelijke flexibiliteit.

Maar daarmee houdt de verandering niet op. Wanneer je na de chirurgische ingreep in de spiegel kijkt, zul je merken dat je nog iets verloren bent. Er is veel minder verleden om jezelf aan te herinneren. De littekens en de scheve neus herinneren niet meer aan de vechtpartij of de handbalwedstrijd. De decennia aan rimpels zijn verdampt.

Zo is je toegangspoort tot het verleden smaller geworden. De aanwijzingen in je gezicht zijn verdwenen. De blik in de spiegel herinnert je vooral aan dat éne moment. Het moment waarop je je individuele gezicht hebt ingewisseld voor een algemeen ideaal.