Ütymologie: etymologie?

‘Studie van de herkomst der woorden.’ Dat is de droge betekenis van etymologie. Voor mij is etymologie echter veel mysterieuzer. Ik zie het als een magische discipline die elk woord omvormt tot een deurtje. Achter dit deurtje gaat een schatkamer schuil die op zijn beurt toegang geeft tot nieuwe schatkamers. Als ik door deze schatkamers struin, voelt dat geheimzinnig. Het is alsof ik door de coulissen van de taal sluip terwijl het toneelstuk in volle gang is. In die coulissen staan de stellages die de decorstukken ondersteunen. Er liggen dikke zwarte kabels van gloeiende schijnwerpers die licht op onze woorden schijnen. Ik leer hoe taal er van achteren uitziet.

In de zoektocht naar de übermensch gaan Rutger en ik ütymologie gebruiken. Dat is etymologie met een vleugje theater. Laat ik eens beginnen met het woord ‘etymologie’ zelf. Waar komt dat eigenlijk vandaan? Het Griekse ‘étumo’ staat voor ‘het ware’ en ‘logos’ verwijst naar ‘taal’, ‘rede’ of ‘woorden’. Ofwel: etymologie zoekt naar de waarheid van de woorden. Die zoektocht is zo oud als de Grieken, en wordt in de 19e eeuw een wetenschap. Rond die tijd komt men meer over het Sanskriet te weten, zodat men overeenkomsten tussen Europese en Indische talen gaat zien. Sindsdien wroet men met academische grondigheid in het wortelstelsel van onze woorden. Eens zien waar dat ons brengt.

Walter